Asterdorp

In 1926 werd Asterdorp gebouwd op het voormalig industrieterrein in de Buiksloterham tussen de Aster- en de Distelweg. Het complex bestond uit 132 woningen, ver van de bewoonde wereld. Het gebied was alleen te bereiken via een enkele brug. Het ommuurde dorp zelf alleen via het poortgebouw. Asterdorp was een zogenaamde woonschool voor gezinnen die als ‘a-sociaal’ of ‘ontoelaatbaar’ werden bestempeld. De gemeente huisveste hier gezinnen die nog niet tot de gemeentewoningen konden worden toegelaten, bijvoorbeeld in de van de Pekbuurt en Tuindorp Oostzaan. De bedoeling was dat na een periode van ongeveer een jaar het gezin daar wel aan toe was. De bewoners werden gecontroleerd door opzichteressen. Zij beheerden de woningen, inden de huur, controleerden de kinderen, hielden in de gaten of de woning goed werd schoongehouden en beoordeelden het gedrag van het gezin… Zij rapporteerden hierover aan de gemeente en  selecteerden de gezinnen die konden doorstromen naar een ‘zelfstandige’ woning.

Voornamelijk arme gezinnen uit de Jordaan kwamen in Asterdorp wonen. Veel dagloners met grote gezinnen. Voor veel bewoners was het een walhalla: van een halve woning in de Jordaan naar een woning met slaapkamers, bedden, uitzicht op groen landschap, spelen op straat en  sanitair! Maar van dat ‘heropvoeden’ kwam weinig  terecht. In werkelijkheid veranderde Asterdorp weinig aan het toekomstperspectief van deze gezinnen. Daarentegen kregen de bewoners wel een levenslang stigma. Als ze vertelden dat ze in Asterdorp woonden kregen ze geen werk. En als ze nog werk hadden werden ze ontslagen. Ondanks de idealistische start mislukte het experiment volledig.

Jodengetto
In het voorjaar van 1941 vertrekken de laatste bewoners van woonschool Asterdorp. En een jaar later krijgen de buitenlandse joden in het Gooi te horen dat ze naar Asterdorp moeten verhuizen. Van die groep werden velen linea recta door gestuurd naar Westerbork en Auschwitz. Vanaf eind 1942 moesten ook Amsterdamse joden gedwongen in Asterdorp verblijven. In totaal hebben er in de oorlog zo’n 300 joden in Asterdorp gewoond.
De Nederlandse joden hoorden bij de laatsten die nog in Amsterdam waren. Overlevenden van het getto in Asterdorp heeft Saskia over heel de wereld terug gevonden. De meeste mensen die zij gesproken heeft zijn ondergedoken geweest of waren weggevlucht uit het voormalige Asterdorp. Waarom moesten deze joden eigenlijk naar Asterdorp? En waarom hoorden zij bij de laatste joden die nog in Amsterdam waren? Begin 1943 waren immers alle grote razzia’s al geweest. Op deze vragen zal Saskia in haar documentaire antwoord proberen te geven.

poort asterdorp

Het vroegere poortgebouw van Asterdorp
Foto: Ruud Slagboom

André Volten
Na de oorlog, in 1950, maakt André Volten (de kunstenaar die de zilveren knoop bij de Distelwegveer ontwierp) het leegstaande poortgebouw van Asterdorp tot zijn atelier en zijn woonhuis. Het verhaal van Volten is niet zo dramatisch, maar niet minder intrigerend. Zoals de anekdote van zijn vriend Ruud Laarman. Als ventje van 6 liep Ruud al door het bedrijf van zijn vader, de Noord Amsterdamse Machinefabriek. In die fabriek liet Volten zijn werken vervaardigen. Het bedrijf lag een paar honderd meter van het atelier van Volten. Ruud vond Volten machtig interessant en besloot op 6jarige leeftijd een kunstwerk te lassen. Het kunstwerk zette hij op een karretje en hij reed het naar Volten toe. Volten nam  hem volledig serieus en behandelde hem als  gelijkwaardig. Maar wat Ruud had gemaakt voldeed niet, aldus Volten. Op dat moment wist Ruud dat hij nooit kunstenaar zou worden. Maar Volten en hij werden goede vrienden toen Ruud jaren later in de fabriek van zijn vader kwam werken. Vanaf dat moment werd elk werk van Volten daar vervolmaakt op de schaal die de kunstenaar uitgedacht had.
 
 
Bron: Wikipedia
 
lijn
 
Gerelateerde artikelen
Disteldorp
Verdwenen dorpen