De Nieuwendammerdijk, ooit een verstopte verkeersader

Het snoepwinkeltje in het nauwste deel van de Nieuwendammerdijk tegenover de Molenpad. - Foto: Beeldbank Amsterdam

Het snoepwinkeltje in het nauwste deel van de Nieuwendammerdijk tegenover de Molenpad. – Foto: Beeldbank Amsterdam

Het is bijna niet meer voor te stellen als je nu over de Nieuwendammerdijk loopt, maar toch was het weggetje ooit een verstopte verkeersader. Het was zo druk dat er bijna dagelijks een opstopping was. Er waren nog weinig personenauto’s, veel lopers en fietsers en die kronkelden er door heen. De blokkades werden vooral veroorzaakt door paarden en wagens van de groenteboeren, de melkboeren met hun handkarren en de bakkerskarren. Zij gingen langs hun klanten en bedienden aan de huisdeur. Het nauwste gedeelte was bij het Molenpad. Daar stond een huisje, een snoepwinkeltje, zo’n beetje dwars op de weg en er tegenover woonde één van de drie groenteboeren van de dijk die als transportmiddel een paard en wagen had. Als dan éénmaal per uur de NACO bus, die naar Schellingwoude, Durgerdam en Ransdorp reed, langs kwam, ging het vaak mis. Het was ook nog eens verkeer in twee richtingen. De Nieuwendammerdijk was namelijk de enige verbindingsweg naar die dorpen en naar het Tuindorp Nieuwendam vanaf de Valkenwegpont. Dit ‘verkeersinfarct’ moet steeds verder zijn dichtgeslibd, want omdat het zo druk was kwamen er steeds meer winkeltjes op de dijk en die trokken weer meer kopers aan.

De nieuwendammerdijk ter hoogte van het Havenpad anno 1900Bron: Beeldbank Amsterdam

De nieuwendammerdijk ter hoogte van het Havenpad anno 1900 – Bron: Beeldbank Amsterdam

Naast de eerder genoemde ‘vers’ leveranciers, kon je op de dijk ook terecht voor de kapper, de dokter, de slager, kruidenierswaren, fietsreparatie, hoeden en petten, wijnen, sanitair, ijzerwaren, naaimachines, brillen, drogisterij, textielwaren, tabak en cafébezoek. Voor een aantal artikelen kon je wel bij twee winkels terecht, voor de fiets wel bij drie. Op de dijk was ook het postkantoor, je kon er trouwen voor de wet en de kerk en de kolenschuiten in de haven moesten ook gelost worden. Ook de aan- en afvoer van de twee scheepswerven, de Naamplatenfabriek en de Essencefabriek moesten over de dijk. Het was dus druk op de Nieuwendammerdijk, maar hoe lang heeft dat geduurd en hoe is het opgelost?

De drukte moet ontstaan zijn toen Tuindorp Nieuwendam bewoond werd vanaf 1927. Het bootje van Nieuwendam was voor de zesduizend bewoners een alternatief om naar de stad te reizen, maar dit was natuurlijk geen oplossing voor het verkeer over de dijk. Vanwege de Tweede Wereldoorlog is de oplossing vertraagd. Rond 1948 werd de Purmerweg doorgetrokken door het nieuwe gedeelte van het Tuindorp en deze kreeg aansluiting op de Waddendijk, Waddenweg en Meeuwenlaan.

Winkelcentrum Boven 't IJ aan het Buikslotermeerplein - Foto: Aerophoto

Winkelcentrum Boven ‘t IJ aan het Buikslotermeerplein – Foto: Aerophoto

De eindhalte van Gemeente bus C (nu lijn 32) werd toen verlegd van de Meeuwenlaan/Adelaarsweg naar het Purmerplein. Dit betekende wel het einde van het bootje van Nieuwendam, dat naar de De Ruijterkade voer en een leuk tochtje over Het IJ was. De bus was sneller, ging frequenter en kreeg de voorkeur van het publiek. Het bustraject werd ook een alternatief voor het verkeer op de dijk. De NACO bus was al in 1944 met de busverbinding op de Waterlandse dorpen gestopt vanwege dieselolieschaarste. In 1958 ontstond het plan voor het Winkelcentrum op het Buikslotermeerplein vanaf dat moment werd het stiller en stiller op de dijk. Een aantal van die winkeliers van die smalle dijk, werden gangmaker en pionier op het grote Winkelcentrum Buikslotermeerplein. Er kwam éénrichtingsverkeer op de dijk en de rust van een dorpsweg keerde na zo’n veertig jaar terug.

Dit artikel is al eerder geplaatst bij RODI. en is gepubliceerd op 8 november 2010. Het artikel is geschreven door de historicus Dick Reedijk en is gepubliceerd in november 2010.
 
 
Bron: RODI
 
lijn