Tuindorp Buiksloot

buiksloot

Waddendijk – Foto: Ruud Slagboom, 2015

Tuindorp Buiksloot is een tuindorp in Amsterdam-Noord in de Nederlandse provincie Noord-Holland. Het is aangelegd tussen 1930 en 1932 op het grondgebied van de voormalige gemeente Buiksloot om de woningnood in Amsterdam te bestrijden. Het gebied dat Tuindorp Buiksloot beslaat, wordt omsloten door de Waddendijk in het noorden, het Meerpad in het oosten, de Nieuwendammerdijk in het zuiden en de Leeuwarderweg in het westen.

Centraal door de buurt loopt de Waddenweg. Door stadsdeel Noord wordt dit gebied aangeduid als buurtcombinatie N63. Het Volewijkspark maakte bij de aanleg deel uit van het tuindorp, als invulling van het groene ideaal van de ontwerpers. De nabijheid van het Vliegenbos hielp daar ook bij.

Tuindorp Buiksloot was het laatste tuindorp dat tussen de Eerste en Tweede Wereldoorlog werd ontwikkeld in Amsterdam-Noord om een tegenwicht te bieden aan de verpauperde volksbuurten in de binnenstad. Bovendien wilde men de groeiende groep arbeiders van de nieuwe industrieën en scheepsbouw aan de noordoevers van het IJ dichtbij hun werk huisvesten, om te voorkomen dat een dure oeververbinding tussen de binnenstad en Amsterdam-Noord nodig zou worden.

Hoeksewaardplein - Foto: Ruud Slagboom, 2015

Hoeksewaardplein – Foto: Ruud Slagboom, 2015

Tuindorp Buiksloot kreeg noord-zuid georiënteerde strokenbouw, waardoorheen de Waddenweg, toen nog het verlengde van de Adelaarsweg, was aangelegd. Twee parallelle straten aan weerszijden van deze weg ontsluiten het in tweeën gedeelde dorp. Men komt dan op een pleintje van waaruit men zich op zo’n helft kan oriënteren. De Waddenweg was namelijk vooral als doorgaande weg naar de Buikslotermeerpolder bedacht. Aan weerszijden van deze weg ligt een cul-de-sac, de enige signatuur van de tuinstad van Ebenezer Howard.

Blauwe Zand
Het driehoekig terrein tussen de oude dorpen Buiksloot en Nieuwendam werd vroeger gebruikt als boerenland en door bedrijven zoals scheepswerf De Vries-Lentsch (voor de bouw van sloepen), twee zaagmolens en een vuurwerkfabriek (daarvoor kruitmolen). In 1930 werd begonnen met het opspuiten met zand (slib) dat blauw was van kleur. Zo werd het terrein bouwrijp gemaakt voor de bouw van 794 woningen, waarvan 10 winkelwoningen en 26 bejaardenwoningen. Alle woningen kregen minimaal een achtertuintje. De eerste paal ging op 8 september 1930 de grond in en de eerste bewoners kregen op 3 september 1931 de sleutel overhandigd. Tuindorp Buiksloot was gereed toen op 10 maart 1932 de laatste woning werd opgeleverd. In de volksmond werd het dorp ‘Blauwe Zand’ genoemd. De officiële instanties namen de naam over.

Rood dorp
Het ‘Blauwe Zand’ was een ‘rood dorp’. Bij de verkiezingen van 1934 voor de gemeenteraad stemde 79% van de bewoners op de Communistische Partij Holland (CPH) of de Sociaal Democratische Arbeiders Partij. Samen trokken deze groepen ten strijde tegen de fascisten van de NSB, die fel werden gehaat. Dat escaleerde in 1937, toen NSB-partijleider Anton Mussert een partijlid in Tuindorp Buiksloot bezocht. Bij het verlaten van diens huis werd Mussert belaagd, er ontstond een schermutseling en Mussert vluchtte per auto de buurt uit. De rechtbank wees enkele tuindorpers als schuldigen aan en veroordeelde deze, terwijl Mussert volgens justitie weinig blaam trof.

Van Blauwe Zand tot Tuindorp Buiksloot
De strijdbaarheid van de bewoners leidde tot meerdere incidenten, en langzamerhand kregen zij een roemruchte reputatie. Hoewel niet terecht, had een deel van de bewoners daar toch last van, bijvoorbeeld bij de zoektocht naar werk. In 1937 vroegen zij aan de Gemeentelijke Woningdienst om de naam van het dorp te veranderen van Blauwe Zand naar Tuindorp Buiksloot.
 
 
Bron: Wikipedia
 
lijn