Vliegenbos

vliegenbos

Ingang van het Vliegenbos
Foto: Ruud Slagboom, 2014

Het W.H. Vliegenbos ligt in Amsterdam-Noord, tussen de Meeuwenlaan, Nieuwendammerdijk, Nieuwendammerkade en de Zamenhofstraat. Het is het oudste stadsbos van de gemeente Amsterdam. Het is een iepenrijk loofbos, misschien wel het grootste in West-Europa, want door de iepziekte zijn deze bossen zeldzaam geworden. Naast de iep komen ook esdoorn, zwarte els en es veel voor. Bijna alle bomen dateren van na de Tweede Wereldoorlog, want vanwege brandstofschaarste heeft toen grootschalige houtkap plaatsgevonden. Het huidig begroeiing bestaat wel voor een deel uit nieuwe uitlopers van omgezaagde bomen.

Onder de bomen groeien in het voorjaar speenkruid en maarts viooltje en wat later fluitekruid en zomerklokje. Er komen bijzondere vogelsoorten voor zoals ijsvogel, boomvalk en groene specht. Voorheen was het gebied rijk aan kikkers, padden en salamanders maar door een wijziging in het waterbeheer rond 1990 is de amfibieënpopulatie sterk teruggelopen. Het Vliegenbos wordt zo natuurlijk mogelijk beheerd.

vliegenbos

Paddestoelen in het bos
Foto: Ruud Slagboom, 2015

Aanleg
Het Vliegenbos was een initiatief van het sociaaldemocratische gemeenteraadslid Willem H. Vliegen (1862-1947). Doel was recreatie in de vrije natuur voor arbeiders mogelijk te maken. De gemeente Amsterdam begon in 1912 met de aanleg van het bos naar een ontwerp van de directeur Publieke Werken A.W. Bos en architect M.Ph.J.H. Klijnen. De ruimte voor het stadsbos was ontstaan door de inpoldering van de Nieuwendammerham die langs de Nieuwendammerdijk grensde aan de toenmalige gemeente Nieuwendam. In de directe omgeving werd ook Vogeldorp gebouwd met woningen voor arbeiders. Het bos heette aanvankelijk ‘IJ-bosch’, maar werd door menigeen al spoedig Vliegenbos genoemd. Sinds 1950 – na het overlijden van Willem Vliegen – wordt het bos ook officieel zo genoemd.

Ander gebruik
Het Vliegenbos was aanvankelijk 35 hectare groot, Nu is het openbare deel nog maar 20 hectare. Verscheidene stukken hebben een ander gebruik gekregen zoals:
• de volkstuinen Buitenzorg uit 1917, aangelegd in verband met de voedselschaarste in de Eerste Wereldoorlog
• de schoolgebouwen langs de Meeuwenlaan, gebouwd in 1930 en 1939, nu in gebruik door het Bredero College
• de uitbreidingen van de chemische fabriek in 1953 en 1956
• de camping, aangelegd na de Tweede Wereldoorlog en uitgebreid in 1961 en 1984
• het sportterrein, aangelegd in 1962, nu in gebruik voor tennis
• de scouting, gevestigd in 1966

Recent vond met de inrichting van een beeldentuin een kleine uitbreiding in de zuidoosthoek plaats.

Bufferzone
Ten tijde van de aanleg van het Vliegenbos was de chemische fabriek (Ketjen) al aan de zuidkant gevestigd. Het was toen een zwavelzuur- en zoutzuurfabriek van beperkte omvang. Later is de fabriek verscheidene malen uitgebreid. De milieuhinder van deze fabriek naam daarmee ook toe. Dit leidde in 1974 tot de oprichting van de actiegroep Tegengif. Daarna is het Vliegenbos een officieel bufferzone geworden om de woonbebouwing in het noorden tegen het geluid en de gevaarlijke gassen te beschermen. Hiervoor zijn onder meer een open plek en enkele noord-zuid lopende paden met bomen beplant. De zwavelzuurfabriek is in 2004 gesloten. De overblijvende chemische fabriek veroorzaakt fors minder milieuhinder.

Stichting W.H. Vliegenbos
In 2002 bestond er de dreiging van mogelijke woningbouw op het terrein van het Vliegenbos. Verontruste bewoners verenigden zich om zich hier tegen te verzetten en de Stichting W.H. Vliegenbos werd een feit. Van woningbouw in het Vliegenbos is, gelukkig, geen sprake meer.

Naar aanleiding van het 100 jarig bestaan van het Vliegenbos liet de Stichting W.H. Vliegenbos door een groep betrokken auteurs en fotografen heden en verleden van het bos vastleggen in het boek “100 jaar Vliegenbos”. Dit mooie boek kunt u kopen via hun website. Tevens kunt u hier ook meer informatie over deze stichting vinden.
 
 
Bron: Wikipedia
 
lijn
 

Gerelateerde artikelen
Nieuwendam
Vogeldorp
Parken