100 Jaar Draka

In het blad Ons Amsterdam staat een leuk artikel naar aanleiding van 100 jaar Draka. Het artikel is geschreven door Marius van Melle en is gepubliceerd in april 2010. Wat nu volgt is een citaat uit dat artikel.

Op 20 april 1910 werden de handtekeningen gezet onder de oprichtingsacte van de N.V. Hollandsche Draad- en Kabelfabriek, beter bekend als Draka. Op de noordelijke IJoever verrees aan de Boorstraat een fabriekje dat eind december ging proefdraaien. De verwachtingen waren hoog gespannen: elektrisch licht verdrong de gasverlichting en de behoefte aan geleidingssnoeren en -kabels groeide snel. Die werden nog niet in Nederland gefabriceerd. Draka sprong in dit gat van de markt.

Fabrieksarbeidsters aan het werk – Foto: Fotodienst-Interieur DRAKA
, collectie; De Arbeiderspers

Draka-draak spuwt leidingen
In een nieuw fabrieksgebouw werd de tekst gebeiteld: “Durf Dingen Doen in Donkere Dagen”. Innoverend was het bedrijf zeker. Zo ging het ook kabels voor röntgenapparaten fabriceren. Op het fabrieksterrein verschenen enorme haspels voor hoogspanningskabels in een eigen geoctrooieerde variant om de NKF een loer te draaien. De spoeling op de binnenlandse markt was dun geworden, mede omdat zich in Twente een nieuwe concurrent had aangediend. Maar na de devaluatie van de gulden in 1936 steeg de export en werden de verliezen uit de crisisjaren meer dan goed gemaakt. Een flinke bijdrage in de winst kwam van een Duitse kabelfabriek waarin Draka zo’n tien jaar eerder een belang had genomen.

De Tweede Wereldoorlog maakte aan de optimistische verwachtingen een eind. Gebrek aan grondstoffen deed de productie krimpen. Arbeidstijd werd bekort (met wachtgeldregeling) en rubber maakte plaats voor een door de Staatsmijnen geleverde kunststof – ‘Stamikol’ – die bij verwerking ogen, neus en keel irriteerde. De productie lag stil gedurende de oorlogswinter, maar het loon werd doorbetaald en het bedrijf werkte actief mee om aan voedsel en brandstof te komen.

Na de bevrijding kwam de productie weer snel op gang. Er ontstond zelfs een tekort aan personeel, dat de directie wilde oplossen door gedetineerde NSB-vrouwen aan het werk te zetten. Geen handige zet: een proteststaking legde het bedrijf maar liefst 36 dagen plat.

Kunststof vervangt rubber
Er was met succes geëxperimenteerd met kunststoffen om rubber als isolatiemateriaal te vervangen. Het sap van de heveaboom vloeide immers niet zo gemakkelijk meer van Sumatra naar Amsterdam. De plasticfabricage nam een hoge vlucht. In nieuwe of overgenomen fabrieken buiten Amsterdam werd van alles geproduceerd: van pvc-buizen, tuinslangen en reddingsboeien van vinyl tot handgrepen voor de tram. Met de ‘core business’ van Draka had het weinig meer te maken.

Grootaandeelhouder Philips zag het met lede ogen aan. De positie van directeur Boonstra kwam onder druk te staan, mede omdat in 1954 een loonconflict over de positie van tijdwerkers had geleid tot een 24-uursstaking in de Amsterdamse fabriek. Een paar maanden na deze ‘verloren’ staking werden de eisen ingewilligd. Eind 1957 werd de draad met Philips doorgeknipt en een fusie aangekondigd met de aloude Delftse concurrent de Nederlandse Kabelfabriek (NKF).

Overzicht van het bedrijfsterrein van Draka – Foto: Doriann Kransberg, collectie; Stichting IJbeeld

Draka was nu een werkmaatschappij. In 1960 werkten er 1400 mensen in de Amsterdamse fabriek. Drie miljoen kilometer draad en kabel rolde er jaarlijks uit de fabriek, in 5000 variëteiten. Maar de kosten waren hoog, personeel was moeilijk te krijgen en het rendement viel tegen. Met kunststof werd meer verdiend. Met de leus: “U slaapt wel op Drakacel” werd de schuimplastic matras gepromoot. “Stofvrij, licht in gewicht.” Maar ook brandbaar: de matrassenfabriek in Noordwijkerhout ging in 1963 een half jaar na de start in walmende vlammen op. De vervangende fabriek kwam in Emmen.

De huidige hoogste baas van het bedrijf, Frank Dorjee, zetelt niet meer aan het IJ maar in Buitenveldert. Medebestuurders zijn voornamelijk buitenlanders, want Draka is in meer dan dertig landen actief. De snelst groeiende omzet behaalt het bedrijf nu in kabels voor windturbines. Net als honderd jaar geleden is Draka op zoek naar het gat in de markt.

Het volledige artikel kunt u lezen op de website van Ons Amsterdam

Uit dit artikel blijkt nog niet dat de snelle onttakeling van de afgelopen tijd werd verwacht. Sinds juni 2015 is het bekend dat de productieactiviteiten van de vestiging in Amsterdam gaat verhuizen naar Emmen. Dit moet in de eerste helft van 2016 gebeuren. De verplaatsing naar Emmen gebeurt omdat het bedrijf zijn activiteiten wil concentreren om zo de kosten te verlagen.

Dit nieuws stond op 11 juni op de website van RTV Drenthe.

DRAKA heeft een bedrijfsfilm gemaakt. Deze film kunt u bekijken bij het Stadsarchief Amsterdam.
 
 
Bronnen: Ons Amsterdam & Stadsarchief Amsterdam
 
 

X