ENTOS – deel 2

Theo Bakker en Wim Huizen hebben een digitaal boek geschreven over de ENTOS. Dit boek wordt hier in drie delen gepubliceerd. Dit is het tweede deel.

Oud-Amsterdam
ENTOS was in eerste instantie een vaktentoonstelling, maar het comité wilde toch zoveel mogelijk mensen naar het terrein aan de overkant van het IJ trekken. Naast de tentoonstellingsgebouwen werd door de firma Hugo Haase uit Hannover aan de hand van oude prenten een deel van het oude Amsterdam nagebouwd uit het eind van de 16e eeuw, dat de naam ‘Oud-Amsterdam’ kreeg. Centraal stond hier de Dam compleet met het voormalige stadhuis en de Waag. Verder waren er nostalgische straatjes en oud-Amsterdamse gevels gebouwd aan een speciaal gegraven kanaal, waarin zeilschepen lagen.

Oud-Amsterdam nagebouwd op de ENTOS. Hier het Damplein met stadhuis – Bron: Stadsarchief Amsterdam

Ook aan het vertier van de mensen werd gedacht. Rond het Marktplein van oud-Amsterdam waren o.a. een danszaal , restaurant, diverse winkels, de Münchener Bierhalle’ en een Amsterdamsch Bierhuis. Hier was regelmatig een gezellige ‘uitvoering der oud-Hollandsche liederen, waar uitbundig door de bezoekers aan werd meegedaan, waarschijnlijk aangestoken door de horecagelegenheden.

InhetkanaallangsdeBadhuisweglagenoud-Hollandseschepenendergelijke – Bron: Stadsarchief Amsterdam

Lunapark
Hierachter lag het groot lunapark ook ontworpen door de firma Haase, wat voor die tijd in Amsterdam een unicum was. Er waren veel attracties zoals een schiettent, een lachhuis,een achtbaan, een Moulin Rouge, een hippodrome,een draaimolen,een reuzenrad, een dwaaltuin en een grote toboggan. Mensen stonden in de rij om de rariteiten te bekijken in de kijktenten, zoals een bijzonder dikke vrouw, het doorgezaagde weesmeisje, de vrouw met de baard of Norma het sprekende paard dat kon rekenen en klokkijken. De Duitse inbreng was te merken aan een waterrutschbaan en een knipkunstenaar Gustav Freund, die een schimmenspel opvoerde met de door hem geknipte figuren. Maar de meest imponerende attractie was de imposante rodelbaan, een helling van 10 meter hoog, waarvan men met een sleetje met grote snelheid naar beneden kon roetsjen. Met name ‘savonds trok het gehele terrein veel mensen, vooral omdat veel gebouwen en attracties feestelijk verlicht waren. Naast deze dagelijkse activiteiten werd ook veel aandacht besteed aan speciale attracties, zoals de Venetiaanse nachten.
Regelmatig waren er muziekuitvoeringen, roei- en zeilwedstrijden, zwemfeesten en iedere week was er een groots vuurwerk dat tienduizenden mensen trok.

Bootsautootjes in het Lunapark – Bron: Stadsarchief Amsterdam

Lunapark op de ENTOS – Bron: Stadsarchief Amsterdam

De opening
De ENTOS, die duurde van 5 juni tot en met 30 september, werd geopend door Prins Hendrik, omdat echtgenote Koningin Wilhelmina was verhinderd door een eerder geplande buitenlandse reis. De Prins werd vergezeld door enige ministers, de burgemeester, enkele wethouders en andere bestuurders vergezeld door hun dames. Dat zorgde ervoor dat het gehele gezelschap uit meer dan 100 personen bestond. Zij werden met boten naar de aanlegsteiger gebracht, waarna de genodigden via de versierde trap het tentoonstellingsterrein betraden. De weergoden bleken niet echt gunstig gestemd want tijdens het openingsuur brak er een geweldig noodweer los, gepaard gaande met zware stortregens. In enkele paviljoens sijpelde het regenwater door het dak. Na een toespraak van de voorzitter van het comité, de heer Smeenge, werd de tentoonstelling door de Prins voor geopend verklaard. Vervolgens maakte het gezelschap in een wat druilerig weer een rondgang over het terrein waarbij alle afdelingen bezocht werden. Rond vijf uur nam de Prins afscheid, waarna om zeven uur een feestmaaltijd werd aangeboden aan een honderdtwintigtal gasten en proostten op een gunstig verloop van deze tentoonstelling. De dag werd afgesloten met een schitterend vuurwerk.

ijdens de opening moest ook prins Hendrik en het comité de loopbrug ‘nemen’ tussen de twee delen van het tentoonstellingterrein
Bron: Stadsarchief Amsterdam

Luchtvaart
Alles werd uit de kast gehaald door het organisatiecomité van de ENTOS om zoveel mogelijk publieke belangstelling te krijgen. Ook voor de wellicht toekomstige concurrent de luchtvaart. Hete luchtballonnen en Zep- pelins stijgen regelmatig op, maar het betere luchtvaartgebeuren barst pas echt los door het uitnodigen van een aan aantal luchtvaartpioniers, zoals de Fransman Julien Levasseur en de Antwerpenaar Jan Olieslagers.

ulien Levasseurs hydro-aëroplane had een ligplaats in het water – Bron: Stadsarchief Amsterdam

Julien Levasseur had al faam gemaakt in Europa door met zijn watervliegtuig door een route langs de Noordzee te vliegen. Hij had al vanuit Parijs via Londen naar Rotterdam gevlogen. Op zondagmiddag 13 juli gaf hij een demonstratievlucht die veel bewondering kreeg van de tienduizenden mensen aan weerskanten van het IJ. Met zijn hydro-aëroplane vloog hij vrij laag langs de enthousiaste menigte in de richting van de Van Diemenstraat. Na een kwartiertje kwam hij weer terug en bij de landing ging het bijna mis, want op een haar na miste hij een boot. De waardering was er niet minder om, want hem viel een grootse ovatie ten deel.

Olieslagers scheert laag over de hoofden van het publiek – Bron: Stadsarchief Amsterdam

Jan Olieslagers, een Belg met als bijnaam Den Antwerpschene Duivel, werd door het comité van de ENTOS uitgenodigd om op 7 september een vliegdemonstratie te geven. Hij bereikte, bekeken door tienduizenden Amsterdammers, met zijn Blériot XI een hoogte van 1590 meter waarbij hij het vliegtuig liet meewalsen op de muziek van het orkest in de Tolhuistuin. Het volgende weekend zou hij weer op de ENTOS zijn en wilde dan een poging wagen om het hoogterecord te verbeteren. Door de geweldige prestatie van Jan Olieslagers van het vorige weekend verdrongen zich op zaterdag 13 september tienduizenden toeschouwers aan de Ruijterkade om niets van het spektakel te missen. ‘s Middags deed hij een opwarmertje en maakte een hoogtevlucht van ‘slechts’ 1400 meter. ’s Avonds was hij eregast bij het wekelijkse vuurwerk.
 
 
Het laatste deel wordt ongeveer over 2 weken gepubliceerd.
 
 
Op de website van Theo Bakker kunt u heel veel boeken in pdf formaat vinden dat over de geschiedenis van Amsterdam gaat.
 
 
Bron: www.theobakker.net
 
 

X